Feuilleton: Wolfskers of Willem de Luyvere contra Carel Broesschaat








Proloog: Themanummer Bergense Tijdingen september 2000 - Verzwegen drama in het culturele leven, de villa van Dirk de Luyvere


Beste lezers!

Het culturele leven in Bergen heeft vele hoogtepunten gekend, zoals die rondom onze beroemde inwoner vanaf 1918 tot zijn overlijden in 1976 'Jany' Roland Holst, de "Prins der dichters" over wie van tijd tot tijd nieuwe verhalen opduiken, maar ook dieptepunten. Misschien herinneren sommigen onder u zich de grote uitslaande brand te Bergen in de villa van de componist en musicus Dirk de Luyvere, die daarbij het leven verloor. De villa, die door de brand nagenoeg volledig in de as werd gelegd, vormde lange tijd een zwart, duister gat in Bergen en herinnerde ons keer op keer aan het drama dat zich hier in de nacht van 27 december 1998 afspeelde.

De heer Dirk de Luyvere was in onze gemeenschap een zeer gewaardeerd persoon die jarenlang in de villa huisconcerten organiseerde. De concerten in een intieme ambiance genoten ook buiten Bergen bekendheid. Zijn dood door de brand, waarbij onderzoek uitwees dat hijzelf de aanstichter was, heeft Bergen lang in verslagenheid gedompeld. Want in hem verloren wij een man die veel voor ons dorp heeft betekend. Sommigen meenden dat het verkeersongeval jaren voor dit drama waarbij zijn echtgenote het leven verloor Dirk de Luyvere in een depressie stortte. Hij zou door deze depressie tot zijn daad zijn gekomen. Degenen die dit weerspraken opperden dat hij kort daarvoor de villa had laten renoveren. De brand liet aldus de nodige vragen open.



Integrale openbaarmaking intieme correspondentie

Weinigen zullen weten dat er achter de brand een familiedrama schuilt, waarvan de redactie van Bergense tijdingen de primeur in handen heeft. Onlangs werd er namelijk ten burele een stapel brieven bezorgd uit de jaren 1921-1927, waarvan het blijkens een begeleidend document de uitdrukkelijke wens was van Dirk de Luyvere dat ze openbaargemaakt zouden worden. De redactie heeft daarom besloten een speciale themareeks te wijden aan de integrale briefwisseling, zoals deze nu door ons openbaar wordt gemaakt. Wij spreken daarbij de hoop uit dat het tot dusver verzwegen drama een plaats zal krijgen in de harten van velen die Dirk de Luyvere goed hebben gekend.

Namens de hoofdredactie, Anthony Van Winden - Ter Goes

(Wordt vervolgd)

Aflevering 1


Kunsthandel Broesschaat

Bergen NH

Bergen, maandag 20 januari 1921

Geachte heer mr. Willem de Luyvere,

Hoewel ik u te Haarlem op de receptie van de Handelsmaatschappij kort heb gesproken, neem ik de vrijheid u te schrijven omdat ik ons gesprek bijzonder plezierig heb gevonden. Ik zou namelijk graag nader met u in contact treden over een zaak die op mijn gemoed drukt.

Ik vertelde u dat ik al bijna vijftien jaar weduwnaar ben. Na het overlijden van mijn lieve vrouw Thera heb ik nooit de behoefte gevoeld te hertrouwen. Uiteraard heb ik mijn oog weleens laten vallen op het vrouwelijk schoon, maar na bijna twintig jaar huwelijk heb ik nooit de aandrang gevoeld om een zekere herwonnen vrijheid op te geven. Hierin meende ik in u een geestverwant te vinden. U bent immers ook weduwnaar, zoals u vertelde. Derhalve kent u net als ik de geneugten van een leven zonder een kijvende vrouw die overal en altijd op u wacht om commentaar op uw handel en wandel te geven.

Wat moest ik als man alleen? Ik was nog druk met de kunsthandel en veel op reis...

Nu betreft de zaak waarover ik u als gepensioneerd rechter wil benaderen een erfeniskwestie en een zaak van persoonlijk belang, waarbij ik door onderlinge verwevenheid moeilijk kan uitmaken wat voorrang geniet. Mijn lieve vrouw Thera is namelijk plotseling overleden onder nooit opgehelderde omstandigheden, en mijn schoonouders hebben mij indertijd beschuldigd van nalatigheid. Mijn dochter Ada Sophie, die toen veertien jaar oud was, hebben ze in huis genomen, want ze achtten mij ongeschikt om voor haar verdere opvoeding zorg te dragen. Te midden van de verwarring rond de dood van Thera heb ik ingestemd. Wat moest ik als man alleen? Ik was nog druk met de kunsthandel en veel op reis.

Ik rekende mij tot de intieme kring van burgemeester Van Reenen alhier

U moet zich indenken welk een commotie de dood van Thera hier in het dorp heeft gegeven. Ik rekende mij tot de intieme kring van burgemeester Van Reenen alhier. Met zijn echtgenote, Vrouwe Van Reenen-Völter zat Thera in het comité voor de bouw van het kerkje te Bergen aan Zee. Na de geschiedenis met Thera ben ik overal buitengesloten. Ik heb slechts met de grootste inspanning opnieuw een positie kunnen verwerven. Ondanks dit noodlot heb ik van de kant van mijn schoonouders op geen enkel mededogen mogen rekenen. Mijn contact met Ada werd volledig afgesneden. Hieruit moest ik afleiden dat ze tegen mij werd opgezet, zijnde schuldig aan de dood van haar moeder. Omdat ik het tegendeel niet kon bewijzen, heb ik de situatie zo gelaten, ervan uitgaande dat ze contact op zou nemen wanneer ze de jaren des onderscheids zou hebben bereikt.

Het leven in Bergen is eenzaam voor een man alleen

Dit was juist gedacht. Want Ada zond mij vorig jaar een bericht omtrent het overlijden van mijn schoonouders. Haar schrijven kwam er in het kort op neer dat zij de rechtmatige erfgename was van het huis waarin ze is opgegroeid. Haar grootouders, de ouders van Thera, schonken ons immers bij ons huwelijk het vruchtgebruik van ons huis, onder de voorwaarde dat de rechten overgingen op onze kinderen. 

Het leven in Bergen is eenzaam voor een man alleen, en u begrijpt dat ik hier niemand in vertrouwen kan nemen. Ik maak mij zorgen. Is mijn dochter gelukkig? Heeft ze een man getrouwd die goed voor haar zorgt? Ik word dit jaar zeventig jaar oud en hoewel mijn gezondheid goed is, heb ik niet zoveel jaren meer te gaan. Een vraag die mij bezighoudt is of ik alsnog mijn deel van de erfenis van mijn schoonvader kan opeisen.

Met de meeste hoogachting,
Carel Broesschaat

(wordt vervolgd)

Aflevering 2

Kunsthandel Broesschaat
Bergen NH

Bergen, zaterdag 5 februari 1921

Geachte heer mr. Willem de Luyvere,

Vriendelijk dank voor uw antwoord dat ik jongstleden vrijdag ontving. Ik moet u bekennen dat ik voor een kort moment huiverde toen ik uw brief op de deurmat zag liggen. Nadat ik namelijk mijn brief aan u op de bus had gedaan, werd ik overvallen door somberheid vanwege mijn ongevraagde confidenties. Maar uw antwoord heeft mijn eerste indruk van u bevestigd, want u leek mij een man van de wereld, die beslissingen niet afhankelijk stelt van aangereikte vooroordelen.

U verzoekt mij meer te vertellen over mijn huwelijk met Thera, omdat hierin volgens u de kern van het probleem met mijn schoonouders moet worden gezocht, met daaruit voortvloeiend de onterving en het afhouden van mijn dochter. U stelt dat de oplossing van het probleem voor de hand ligt, wanneer oorzaken en motieven worden ontdaan van hun emotionaliteit, waardoor de kale feiten als het ware voor het grijpen liggen.

Vergeef mij, maar zoals ik het zie zijn kale feiten onlosmakelijk verbonden met emotionele drijfveren, waardoor het voor een mens juist zo moeilijk is om beide uit elkaar te houden. Toch zal ik een poging ondernemen om mijn geschiedenis met Thera uit de doeken te doen, in de hoop dat u er het nodige uit kunt destilleren voor een afgewogen advies. Mijn dochter is helaas speelbal geworden van de krachtenvelden zoals die zich tussen mij en haar moeder hebben ontvouwd. Maar nu loop ik vooruit op wat ik later zal trachten uiteen te zetten. Ik wil u bedanken voor uw aangeboden vriendschap en welwillend oor.

Met de meeste hoogachting,
Carel Broesschaat

Redactie Bergense Tijdingen - op de achterkant van deze brief stonden de volgende woorden:

In haast - Post Scriptum:

Ik realiseer mij plotseling dat ik mijn brief wel heel abrupt beëindigde. U moet weten dat de kwestie mij emotioneel bijzonder raakt. Gisteren werd ik onwel van gevoelens waarvan ik meende dat ze al heel lang een plaats hadden gekregen binnen de gelijkmoedigheid van de dagelijkse gang. Vergeef mij dus dat ik niet meteen een en ander nader heb ontvouwd.

(wordt vervolgd)



Populaire posts van deze blog

Rumoer in de stad - de tachtigers - Breitner, Israëls, Willem Witsen, de Veth, en.... Willem de Zwart

Een bijzondere brief: Pieter de Zwart

Klaus Mann Initiative Berlin in Amsterdam: herdenking tussen traditie en vernieuwing