Doorgaan naar hoofdcontent

Dwalen door en in de tijd: avantgarde toen en nu in het Stedelijk museum Amsterdam

Kate Cooper, 'Infection Drivers', 2018 - video installatie waarin het lichaam steeds andere vormen aanneemt

Fascinerend in het Stedelijk museum waar ik zondag rondliep is de expositie Freedom of movement, kunstaankopen van jonge, veelbelovende kunstenaars. Sommigen maakten al naam, anderen weten zich een plaats te veroveren. Sterk op de voorgrond treedt een bijna hallucinerend spel met werkelijkheden en identiteiten. Er wordt gespeeld met ons huidige 'bestaan' door, en in social media in een tijd waarin 'online influencer' zijn een verdienmodel oplevert... Ben je geboren in 1984, zoals het geval is bij Kate Cooper, dan behoor je tot de digitale generatie - een generatie die opgroeide met internet.

De bezoeker wordt al wandelend door de soms hallucinerende tijdslagen en werkelijkheidsopties deel van de kunstwerken en videoinstallaties... je ziet ook iedereen met smartphones rondlopen en ofwel foto's maken, ofwel selfies...Het prikkelt de verbeelding, er gaat geen moraliserende waarschuwing van uit, en maakt ons bewust van de letterlijke 'Freedom of movement.' Ik laat mij graag verrassen in het Stedelijk en dat is met deze grote expositie zeker gelukt.

Kate Cooper, 'Infection Drivers'



In verhouding blijft hier tegenover het werk van Raquel van Haver, (1989, Bogotá, Columbia) binnen de traditie. Voor haar grote overzichtsexpositie 'Spirits of the Soil' maakte zij grote, monumentale schilderijen die weliswaar speelsheid met vorm uitstralen, ook indruk maken, maar toch ook leunen op vormtraditie. Van Haver wordt als zeer talentvol beschouwd, ze won prijzen en stipendia, trok de wereld over en legde een verbinding met de Bijlmer in Amsterdam Zuidoost en buitenwijken in Colombia, Trinidad, Zimbabwe en Tobago.

Raquel van Haver: 'We Don't Sleep As We Parade All Through The Night' Een doek geïnspireerd op diversiteit van culturen



Helemaal beneden dan, is een permanente expositie van traditie en vernieuwing in vroeger tijden, begin 20e eeuw, met de avantgarde in de jaren '50 en '60. Vertrouwde namen als Karel Appel, Carel Willink worden hier geëxposeerd. Maar ook is er ruimte voor enkele bijzondere werken uit de periode van het Duits expressionisme in de eerste decennia van de 20e eeuw. Hier kom ik dus weer op vertrouwd terrein.




 Gino Severini maakte in 1915 een schilderij geïnspireerd op beelden uit de Eerste Wereldoorlog, 'Train de blesseés'. George Grosz maakte in 1928 een beeld van 'De volksmenner'. Communisme werd zeker na de Russische Revolutie in 1917 te vuur en zwaard in Duitsland bestreden: grote groeperingen waren bang dat de revolutie zou overwaaien, wat ook deels gebeurde. Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht werden op 15 januari 1919 bloedig om het leven gebracht.



Anselm Kiefer 'Innenraum' 1981

Vraagt men mij waar mijn hart het meest naar uitgaat dan is het wel de hedendaagse avantgarde, het spel met identiteiten en nieuwe videovormen - dit samen met een onontkoombaar engagement door reflectie op de huidige tijd - en de avantgarde in het naoorlogse Duitsland, waartoe Anselm Kiefer behoort, maar ook Joseph Beuys. Het is kunst die in zijn meest scherpe vorm op de tijd reflecteert zonder antwoorden te weten. Dat spreekt mij denkelijk aan, dit net als in de literatuur.

Populaire posts van deze blog

Klaus Mann en Amsterdam

In augustus 1948 betrok Klaus Mann een etage in de Amsterdamse Paulus Potterstraat nummer 16, schuin tegenover het Van Goghmuseum en het Stedelijk. Het ging niet goed met hem. In Californië had hij er een zelfmoordpoging op zitten - ongeveer de derde - en een turbulente periode gehad met een Harold, die hij had vrij moeten kopen uit de gevangenis. De familie hoopte op herstel in Amsterdam, onder de vleugels van Fritz Landshoff bij Querido.



In Amsterdam deed hij wat redactiewerk en werkte hij aan de vertaling in het Duits van Turning Point, zijn autobiografie, die tevens leest als een tijdsbeeld. Maar ook noteerde hij in Amsterdam op 1 januari 1949 in zijn dagboek: "Ik wil dit jaar niet overleven".
 Gevel van de oude vleugel Stedelijk Museum




Deze verzuchting werd op 21 mei van dat jaar bewaarheid. In maart 1949 vertrok Klaus Mann vanuit Amsterdam naar Parijs en van daaruit via omwegen naar Cannes, waar hij aan een nieuwe roman zou werken. Op 21 mei pleegde hij zelfmoord.
Het…

Iconen in Den Haag en expositie Erwin Olaf: over de comfortzone door context van iconen

IJssalon Florencia in de Haagse Torenstraat, hier gefotografeerd vanuit de tram, is een onbetwist icoon van de stad. Begonnen in 1932 door Edward Talamini, na een verblijf in Amerika werd het Italiaanse 'Eduardo' veranderd in Edward, aldus de informatie op de site van Florencia, groeide de zaak uit tot een trefpunt voor alle lagen van de Haagse bevolking. Vroeger opende de zaak om half 5 om arbeiders de kans te geven een eerste kop koffie bij Florencia te genieten. Tegenwoordig beginnen ze om half acht. Daklozen, straatventers, mensen werkzaam in allerlei beroepen, maakten de koffie bij Florencia tot een begrip. En dan het ijs, niet te vergeten...Er is gratis Wifi en de smartphone of mobiel kan gratis worden opgeladen. De koffie, al naar gelang met een klodder slagroom, is niet meer dan twee euro. Een wereldplek!


Heel anders, maar ook iconisch, zijn sommige foto's van Erwin Olaf in zijn op 16 februari geopende grote dubbel-expositie in zowel het Haagse gemeentemuseum als …

Rumoer in de stad - de tachtigers - Breitner, Israëls, Willem Witsen, de Veth, en.... Willem de Zwart

Verrast door de grote overzichtsexpositie van de tachtigers - met veel werk van Willem de Zwart (1862-1931)

Willem de Zwart was de broer van mijn overgrootmoeder van moeders kant - het was een grote Haagse familie. Twee broers werden kunstschilder - Willem en Pieter. Willem de Zwart valt onder het rijtje kunstschilders van de zogenoemde "Haagse school" - een stroming die zich kenmerkt door nieuw élan, doordat de kunstenaars erop uittrokken en het academische van zich af wilden schudden.

De expositie in het Haags gemeentemuseum legt de nadruk op de overgang van landschapschilderijen naar het schilderen van taferelen in de grote stad - in navolging van nieuwe kunststromingen in heel Europa. Breitner fotografeerde uitgebreid - een nieuw medium - en rond het fin de siècle groeiden steden uit tot ware metropolen. Er ontstond een behoefte om dit vast te leggen.


























Uit het archief: de andere broer Pieter de Zwart

Het leeftijdsverschil tussen Willem en Pieter de Zwart (1880-1967) was a…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

Thomas Mann in Noordwijk aan zee

Drie zomers verbleven Thomas Mann en Katia in Noordwijk aan zee, in 1939, in 1947 - toen hij voor het eerst weer in Europa was - en in 1955, de zomer kort voor zijn overlijden op 12 augustus van dat jaar. Wie rondloopt op die plek: Grand hotel Huis ter Duin, waar een suite werd gereserveerd - aan "een kamer" deed Thomas Mann niet...begrijpt wat hem beviel in Noordwijk aan de Noordzeekust. 

Het landschap in de omgeving van  het Noord-Duitse Lübeck en vooral het nabijgelegen Travemünde aan de Oostzee, ademen in het klimaat en in de villabouw in het duingebied dezelfde sfeer. Huis ter Duin herinnerde hem vermoedelijk sterk aan het Kurhaus in Travemünde. Wie bovendien Thomas Mann wil leren kennen, moet naar de zee.













Speciaal zitje en aparte trap vanaf Huis ter Duin




De mondaine badplaats Noordwijk in de periode van Thomas Mann