Doorgaan naar hoofdcontent

Dwalen door en in de tijd: avantgarde toen en nu in het Stedelijk museum Amsterdam

Kate Cooper, 'Infection Drivers', 2018 - video installatie waarin het lichaam steeds andere vormen aanneemt

Fascinerend in het Stedelijk museum waar ik zondag rondliep is de expositie Freedom of movement, kunstaankopen van jonge, veelbelovende kunstenaars. Sommigen maakten al naam, anderen weten zich een plaats te veroveren. Sterk op de voorgrond treedt een bijna hallucinerend spel met werkelijkheden en identiteiten. Er wordt gespeeld met ons huidige 'bestaan' door, en in social media in een tijd waarin 'online influencer' zijn een verdienmodel oplevert... Ben je geboren in 1984, zoals het geval is bij Kate Cooper, dan behoor je tot de digitale generatie - een generatie die opgroeide met internet.

De bezoeker wordt al wandelend door de soms hallucinerende tijdslagen en werkelijkheidsopties deel van de kunstwerken en videoinstallaties... je ziet ook iedereen met smartphones rondlopen en ofwel foto's maken, ofwel selfies...Het prikkelt de verbeelding, er gaat geen moraliserende waarschuwing van uit, en maakt ons bewust van de letterlijke 'Freedom of movement.' Ik laat mij graag verrassen in het Stedelijk en dat is met deze grote expositie zeker gelukt.

Kate Cooper, 'Infection Drivers'



In verhouding blijft hier tegenover het werk van Raquel van Haver, (1989, Bogotá, Columbia) binnen de traditie. Voor haar grote overzichtsexpositie 'Spirits of the Soil' maakte zij grote, monumentale schilderijen die weliswaar speelsheid met vorm uitstralen, ook indruk maken, maar toch ook leunen op vormtraditie. Van Haver wordt als zeer talentvol beschouwd, ze won prijzen en stipendia, trok de wereld over en legde een verbinding met de Bijlmer in Amsterdam Zuidoost en buitenwijken in Colombia, Trinidad, Zimbabwe en Tobago.

Raquel van Haver: 'We Don't Sleep As We Parade All Through The Night' Een doek geïnspireerd op diversiteit van culturen



Helemaal beneden dan, is een permanente expositie van traditie en vernieuwing in vroeger tijden, begin 20e eeuw, met de avantgarde in de jaren '50 en '60. Vertrouwde namen als Karel Appel, Carel Willink worden hier geëxposeerd. Maar ook is er ruimte voor enkele bijzondere werken uit de periode van het Duits expressionisme in de eerste decennia van de 20e eeuw. Hier kom ik dus weer op vertrouwd terrein.




 Gino Severini maakte in 1915 een schilderij geïnspireerd op beelden uit de Eerste Wereldoorlog, 'Train de blesseés'. George Grosz maakte in 1928 een beeld van 'De volksmenner'. Communisme werd zeker na de Russische Revolutie in 1917 te vuur en zwaard in Duitsland bestreden: grote groeperingen waren bang dat de revolutie zou overwaaien, wat ook deels gebeurde. Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht werden op 15 januari 1919 bloedig om het leven gebracht.



Anselm Kiefer 'Innenraum' 1981

Vraagt men mij waar mijn hart het meest naar uitgaat dan is het wel de hedendaagse avantgarde, het spel met identiteiten en nieuwe videovormen - dit samen met een onontkoombaar engagement door reflectie op de huidige tijd - en de avantgarde in het naoorlogse Duitsland, waartoe Anselm Kiefer behoort, maar ook Joseph Beuys. Het is kunst die in zijn meest scherpe vorm op de tijd reflecteert zonder antwoorden te weten. Dat spreekt mij denkelijk aan, dit net als in de literatuur.

Populaire posts van deze blog

Max Liebermann - Berlijn - Noordwijk en Leiden: de Pringsheims en Lenbach

Schilderijen van boven naar beneden: Terras in Leiden, 1900 (vermoedelijk Leidse Hout), Restaurant 'De oude Vink' in Leiden, 1905 - (bij het toenmalige buiten De Vink) - foto van Scheveningen begin 20e eeuw - een inspiratiebron voor Liebermann - Stevenshofje Leiden 1889 - Duinen tijdens een storm bij Noordwijk aan zee Fascinerend hoe tijdslagen elkaar raken - momenteel is er in het Haagse Gemeentemuseum een grote overzichtsexpositie te bewonderen van Max Liebermann - 1847-1935. Hij werkte in verschillende stijlen en dat is in de expositie goed zichtbaar - van naturalisme naar meer realisme en dan weer impressionistisch - hij lijkt gevoelig te zijn geweest voor mode en toch ook steeds, al naar gelang een beeld op zijn netvlies, een eigen weg gekozen te hebben. Dat maakt het interessant.

Meteen gezocht in de dagboeken van Hedwig Pringsheim, de schoonmoeder van Thomas Mann. Liebermann leerde in 1879 in Venetië Franz von Lenbach uit München kennen. Lenbach was de overbuurman en p…