Doorgaan naar hoofdcontent

Over de Koude Oorlog: een petite histoire



Dit jaar november is het 30 jaar geleden dat de muur in Berlijn werd afgebroken. Pas, of alweer 30 jaar? Wat we soms vergeten is dat de Koude Oorlog tussen Oost- en West- Europa langer duurde: met de val van de muur in het kielzog van de periode van dooi die aanbrak in de Sovjet Unie en in onder meer Roemenië - wie "erbij" was heeft ongetwijfeld de executie van de Cheausescu's, life op televisie uitgezonden, nog op zijn of haar netvlies - kwam er langzaam maar zeker een einde aan ruim 40 jaar Koude Oorlog. Alle reden voor Aspekt om een reeks te beginnen, gewijd aan deze periode in de geschiedenis. Onlangs verscheen deel 2 met een bijdrage van mijn hand.

Zoals het gaat met bundels zit er ongetwijfeld voor ieder boeiende materie tussen. Wat opvalt is de afwisseling en kwaliteit van de stukken met een hoog informatie gehalte. Wie wist bijvoorbeeld dat paranormale gaven - en geloof daarin - door de twee kampen werd ingezet om als het ware via andere kanalen dan de ons vertrouwde, het wapen van beïnvloeding in te zetten? Annabel Junge schreef er een lezenswaardig stuk over. Boeiend is ook het stuk van historica en conservator Karlien Metz over de rol van kunst (en van kunstopvattingen) in de periode van de Koude Oorlog, zowel aan Amerikaanse- als aan Sovjetzijde. Perry Pierik werpt licht op communistische bemoeienis in landen die voorheen door westerse mogendheden werden gekoloniseerd. Hij laat zien hoe de Sovjet Unie in het machtsvacuüm sprong, om ze na de zo gewenste bevrijding opnieuw te koloniseren, maar deze keer met de Sovjet ideologie. Van eigen hand is een stuk dat ik schreef in het verlengde van mijn publicatie uit 2016 en eerder, uit 2009, over de RAF, of de Baader Meinhof groep. De banden met de voormalige DDR waren talrijk en aantoonbaar.

Onder redactie van Frank Oosterboer, Perry Pierik en Marcel Reijmerink is een boeiende bundel ontstaan die nieuwsgierig maakt naar het vervolg.

Zelf van 1953, vroeg ik mij al lezend af wat ikzelf had meegekregen van de Koude Oorlog. Het moet omstreeks 1959, 1960 zijn geweest, dat er werd gehamsterd bij ons thuis. Behalve Zoete Spaanse Wijn die alleen op hoogtijdagen tevoorschijn werd gehaald - stonden voortaan in rij flessen slaolie en pakken Sunlight zeep. In een gangkast bewaarden mijn ouders bovendien een groot blik, dat nog stamde uit de voedseldroppings boven Den Haag bij het einde van de Tweede Wereldoorlog. Hier werd wol in bewaard. Mijn vader deed zijn burgerplicht door bij de BB te gaan, 'Bescherming Burgerbevolking', waar ze leerden hoe te handelen in geval van een kernaanval.

 

Dit alles ging als peuter van zes, zeven jaar grotendeels aan mij voorbij. Toch moet de angst voor een nieuwe oorlog er bij mijn ouders diep in hebben gezeten. Wat ik over de latere jaren durf te beweren is dat ons gezin op zeker moment grote belangstelling genoot van de binnenlandse veiligheidsdienst...





Hamsteren....

Wat was namelijk het geval? Op school werd een Indiaas meisje mijn vriendinnetje. Haar vader werkte in diplomatieke dienst, waardoor hij met vrouw en dochter naar Nederland verhuisde. Alles vond ik bijzonder en al snel mocht ik bij haar over de vloer komen. De families maakten kennis. Er brak een bloeiende periode aan waarin er aan grote tafels gemeenschappelijk werd gegeten. We leerden van alles over de Indiase keuken en andersom, zij leerden van ons de Hollandse keuken. Alles was spannend in die periode, temeer daar er ook twee zonen waren.

Eén zoon kwam over naar Nederland en al snel verliefde mijn oudste zus zich in hem. De andere zoon liep stage aan een universiteit voor land- en tuinbouw, nu komt het, in de Sovjet Unie. Hij verliefde zich in een meisje uit Minsk. Het was 1967. Na een verkeringsperiode trouwden mijn oudste zus en de knappe Indiase jongen...mijn vader bemiddelde voor werk...maar ook begonnen er intensieve bemoeienissen te groeien tussen mijn ouders en het jonge stel in Minsk, dat naar Nederland wilde komen. Het was zelfs zo dat er af en toe blikjes zwarte kaviaar werden opgestuurd...Men kan stellen dat ons gezin een periode een zenuwcentrum was voor contacten met de Sovjet Unie. Geheel naïef...Hoe het afliep? Er werd getrouwd in de Sovjet Unie, en daarna kreeg het stel na heel veel inspanningen een uitreisvisum...ons gezin was toen vast al lang in de kijker gekomen...Maar het enige waar wij af en toe de slappe lach van kregen, waren die blikjes kaviaar...in een periode waarin ons gezin het zeker niet breed had.

Ik zou zeggen: lees die bundel. Het nodigt uit tot allerlei mijmeringen en herinneringen ....9.95...info@uitgeverijaspekt.nl





Herdruk RAF monografie in 2016 die zelfs de Revue haalde...Titel stuk in bundel Koude Oorlog: Liaison dangereuse: de RAF en de flirt met de DDR.




Stuk in Nieuwe Revue...






Populaire posts van deze blog

Klaus Mann en Amsterdam

In augustus 1948 betrok Klaus Mann een etage in de Amsterdamse Paulus Potterstraat nummer 16, schuin tegenover het Van Goghmuseum en het Stedelijk. Het ging niet goed met hem. In Californië had hij er een zelfmoordpoging op zitten - ongeveer de derde - en een turbulente periode gehad met een Harold, die hij had vrij moeten kopen uit de gevangenis. De familie hoopte op herstel in Amsterdam, onder de vleugels van Fritz Landshoff bij Querido.



In Amsterdam deed hij wat redactiewerk en werkte hij aan de vertaling in het Duits van Turning Point, zijn autobiografie, die tevens leest als een tijdsbeeld. Maar ook noteerde hij in Amsterdam op 1 januari 1949 in zijn dagboek: "Ik wil dit jaar niet overleven".
 Gevel van de oude vleugel Stedelijk Museum




Deze verzuchting werd op 21 mei van dat jaar bewaarheid. In maart 1949 vertrok Klaus Mann vanuit Amsterdam naar Parijs en van daaruit via omwegen naar Cannes, waar hij aan een nieuwe roman zou werken. Op 21 mei pleegde hij zelfmoord.
Het…

Iconen in Den Haag en expositie Erwin Olaf: over de comfortzone door context van iconen

IJssalon Florencia in de Haagse Torenstraat, hier gefotografeerd vanuit de tram, is een onbetwist icoon van de stad. Begonnen in 1932 door Edward Talamini, na een verblijf in Amerika werd het Italiaanse 'Eduardo' veranderd in Edward, aldus de informatie op de site van Florencia, groeide de zaak uit tot een trefpunt voor alle lagen van de Haagse bevolking. Vroeger opende de zaak om half 5 om arbeiders de kans te geven een eerste kop koffie bij Florencia te genieten. Tegenwoordig beginnen ze om half acht. Daklozen, straatventers, mensen werkzaam in allerlei beroepen, maakten de koffie bij Florencia tot een begrip. En dan het ijs, niet te vergeten...Er is gratis Wifi en de smartphone of mobiel kan gratis worden opgeladen. De koffie, al naar gelang met een klodder slagroom, is niet meer dan twee euro. Een wereldplek!


Heel anders, maar ook iconisch, zijn sommige foto's van Erwin Olaf in zijn op 16 februari geopende grote dubbel-expositie in zowel het Haagse gemeentemuseum als …

Rumoer in de stad - de tachtigers - Breitner, Israëls, Willem Witsen, de Veth, en.... Willem de Zwart

Verrast door de grote overzichtsexpositie van de tachtigers - met veel werk van Willem de Zwart (1862-1931)

Willem de Zwart was de broer van mijn overgrootmoeder van moeders kant - het was een grote Haagse familie. Twee broers werden kunstschilder - Willem en Pieter. Willem de Zwart valt onder het rijtje kunstschilders van de zogenoemde "Haagse school" - een stroming die zich kenmerkt door nieuw élan, doordat de kunstenaars erop uittrokken en het academische van zich af wilden schudden.

De expositie in het Haags gemeentemuseum legt de nadruk op de overgang van landschapschilderijen naar het schilderen van taferelen in de grote stad - in navolging van nieuwe kunststromingen in heel Europa. Breitner fotografeerde uitgebreid - een nieuw medium - en rond het fin de siècle groeiden steden uit tot ware metropolen. Er ontstond een behoefte om dit vast te leggen.


























Uit het archief: de andere broer Pieter de Zwart

Het leeftijdsverschil tussen Willem en Pieter de Zwart (1880-1967) was a…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

Thomas Mann in Noordwijk aan zee

Drie zomers verbleven Thomas Mann en Katia in Noordwijk aan zee, in 1939, in 1947 - toen hij voor het eerst weer in Europa was - en in 1955, de zomer kort voor zijn overlijden op 12 augustus van dat jaar. Wie rondloopt op die plek: Grand hotel Huis ter Duin, waar een suite werd gereserveerd - aan "een kamer" deed Thomas Mann niet...begrijpt wat hem beviel in Noordwijk aan de Noordzeekust. 

Het landschap in de omgeving van  het Noord-Duitse Lübeck en vooral het nabijgelegen Travemünde aan de Oostzee, ademen in het klimaat en in de villabouw in het duingebied dezelfde sfeer. Huis ter Duin herinnerde hem vermoedelijk sterk aan het Kurhaus in Travemünde. Wie bovendien Thomas Mann wil leren kennen, moet naar de zee.













Speciaal zitje en aparte trap vanaf Huis ter Duin




De mondaine badplaats Noordwijk in de periode van Thomas Mann