Doorgaan naar hoofdcontent

Over nut en noodzaak van regenwormen: prijzen en ereleden





Werd dit jaar in het literatuurmuseum de P.C. Hooftprijs uitgereikt aan Nachoem M. Wijnberg voor poëzie. Het juryrapport draagt de titel 'Pogingen het onbegrijpelijke te begrijpen' - ook wel: het moment in woorden proberen te vangen - het gaat in veel gevallen bij Wijnberg om de (schijnbaar terloopse?) waarneming én om een momentopname, een inval zoals in het gedicht Afspraak

'Ach jij, jij
kunt midden op een warme dag
een bad nemen.

Je bent vroeg opgestaan
om op tijd te komen
en je bent alweer terug.

Je hebt geluisterd,
soms met je ogen dicht,
maar niet in slaap.

In alle kleren die je aanhad
was het zo warm
en je wilde zo weinig mogelijk bewegen.

En straks, als
het avond is
drink je thee met wie je
dat afgesproken hebt,
half in de tuin, half ergens anders.'
(van: gedichten.nl)

In een ultra klein boekje van uitgeverij Pluim, dat vast een collectors item wordt, kon iedereen de  Laudatio door Roelof ten Napel, het juryrapport en het dankwoord nog eens nalezen.

Judith Herzberg wordt gehuldigd

Werd in deze bijeenkomst een man geëerd, een paar dagen later was er in het Leidse academiegebouw een feestelijke bijeenkomst van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde vanwege de viering van  125 vrouwen in de 'Maatschappij' - 1893 - 2018. Ereleden die werden benoemd vanwege bijzondere verdiensten waren Sophie de Schaepdrijver, Judith Herzberg, Els Kloek en Riet Schenkeveld - van der Dussen.

Over de regenworm

Bijzonder was zeker dat Judith Herzberg de ecoloog Jeroen Onrust had uitgenodigd om, bij wijze van feestrede, te vertellen over zijn onderzoek naar regenwormen: 'Stille wateren, diepe gronden - het verhaal van regenwormen in ons boerenland.' We leerden dat regenwormen heel belangrijk zijn in ons ecosysteem en dat ze dreigen te verdwijnen - in sommige gevallen zijn ze al in grote getale verdwenen - door een soort vloeibare bemesting van akkerland. Het land wordt te droog en de wormen kunnen geen voedsel vinden. Het was een geestig betoog binnen de context van de bijeenkomst - het gaat om de observatie en om het zien van het kleine - niet om het grote gebaar. En keren wij ten slotte niet allen ooit terug in de aarde...? Gaat poëzie misschien daarover? Over sterfelijkheid?

De voordrachten van briefwisselingen ter opluistering van de middag zullen mij bijblijven - vooral die van Mina Kruseman (1839-1922) aan Multatuli. Wat een pittige dame, wat een esprit, en hoe tijdloos als ze stelt slechts vriendschap te zoeken in Douwes Dekker - en géén amoureuze betrekkingen...

Hans Croiset leest voor uit brieven van Multatuli aan Mina Kruseman



                                                               Judith Herzberg






Na afloop receptie in een zonovergoten Leiden bij de Hortus

Corina Engelbrecht 






Populaire posts van deze blog

Over de noodzaak van vrijheid - en meer in het Stedelijk & daarbuiten

Revolutie - in Rusland in oktober 1917 - de zogenoemde 'seksuele revolutie' in '68 in Europa - en meer wat zich in en na dat magische jaar voltrok - (niet te vergeten de Franse Revolutie eind achttiende eeuw) - de Beierse Revolutie van 1918 na het vertrek van keizer Wilhelm II - propageert vrijheid, het afwerpen van ketenen. Daar komt dan toch meestal een militante vorm van afgedwongen eenheid voor in de plaats...dat is de paradox van een revolutie...

Aldus beschouwend vanwege een expositie in het Stedelijk met de titel Freedom is recognized necessity. Onder meer voormalige Sovjet propagandamateriaal is te zien...



Binnen het spanningsveld tussen vrijheid en gebonden zijn ontstaat vaak kunst. Momenteel loopt er in het Stedelijk in Amsterdam een indrukwekkende expositie van Studio Drift waarin het gaat - voor zover je kan samenvatten waar kunstwerken "over gaan" - over natuur versus cultuur. De technologische ontwikkelingen zijn zó ver gevorderd, dat we veel in de…

Hedwig Pringsheim en Jawlensky

Op 28 februari 1912 noteerde Hedwig Pringsheim in haar dagboek:

Früh Massage, Brief an Mim, von Peter, in die Stadt. Nachmittag erst russische Invasion: die Werefkina, ihr Vetter Jeblenski u. der Tänzer Sacharow mit kleinem Fuss und grossem Maul, die die Sammlung besichtigten. Um 1/2 5 Ablösung durch die spanische Invasion: Urbina, Bunge u. Prof. Garnella y Alda aus Madrid, zu selbem Zweck, dann Tee u. lebhafte Unterhaltung spanisch-französisch-deutsch. Noch spät in die Mauerkircher Str. die Kinder sehr munter angetroffen, zufuss heim. Karten an Katja u. Kaete u. den morgigen Brief an Mim vorgeschrieben. Scene mit den 3 unverschämten Mädchen.

Met Jeblenski wordt de kunstschilder Alexej von Jawlensky bedoeld, (1864-1941), die in 1896 samen met zijn vriendin Marianne von Werefkin vanuit St. Petersburg naar München trok. Hier verwierf hij naam en faam in de kring rond Wassily Kandinsky, later rond Emile Nolde - een groep die zocht naar nieuwe uitdrukkingsvormen voor een nieuwe tijd - weg…

Beelden aan zee

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

Een mooi schrijversfeest

Tijdens het jaarlijkse internationale festival Winternachten in Den Haag, worden alweer bijna tien jaar op rij in deze vorm ter afsluiting de Jan Campertprijzen uitgereikt. (De prijzen zelf bestaan dit jaar 70 jaar) Mooie prijzen, waaronder een oeuvreprijs.  Het is ook weer traditiegetrouw een mooi schrijversfeest waarin schrijvers en boeken als het ware worden gevierd, maar dit niet zonder stil te staan bij de stand van zaken in de Nederlandse letteren.

Foto: Schrijver en literair criticus Arie Storm opende de middag


 Aad Meinderts 
Dit jaar was het Arie Storm die zijn licht liet schijnen op het huidige literaire landschap. Zijn boodschap was niet optimistisch gekleurd. Volgens hem verkeert de literatuur "in een crisis", mede doordat lezen en schrijven aan consumentisme ten onder dreigt te gaan...waarbij we moeten denken aan de invloed van social media en ander digitaal gebruiksgemak. Er zit, om kort te gaan, volgens Storm teveel kaf tussen het koren.

Niet uit het veld gesl…