Doorgaan naar hoofdcontent

Over nut en noodzaak van regenwormen: prijzen en ereleden





Werd dit jaar in het literatuurmuseum de P.C. Hooftprijs uitgereikt aan Nachoem M. Wijnberg voor poëzie. Het juryrapport draagt de titel 'Pogingen het onbegrijpelijke te begrijpen' - ook wel: het moment in woorden proberen te vangen - het gaat in veel gevallen bij Wijnberg om de (schijnbaar terloopse?) waarneming én om een momentopname, een inval zoals in het gedicht Afspraak

'Ach jij, jij
kunt midden op een warme dag
een bad nemen.

Je bent vroeg opgestaan
om op tijd te komen
en je bent alweer terug.

Je hebt geluisterd,
soms met je ogen dicht,
maar niet in slaap.

In alle kleren die je aanhad
was het zo warm
en je wilde zo weinig mogelijk bewegen.

En straks, als
het avond is
drink je thee met wie je
dat afgesproken hebt,
half in de tuin, half ergens anders.'
(van: gedichten.nl)

In een ultra klein boekje van uitgeverij Pluim, dat vast een collectors item wordt, kon iedereen de  Laudatio door Roelof ten Napel, het juryrapport en het dankwoord nog eens nalezen.

Judith Herzberg wordt gehuldigd

Werd in deze bijeenkomst een man geëerd, een paar dagen later was er in het Leidse academiegebouw een feestelijke bijeenkomst van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde vanwege de viering van  125 vrouwen in de 'Maatschappij' - 1893 - 2018. Ereleden die werden benoemd vanwege bijzondere verdiensten waren Sophie de Schaepdrijver, Judith Herzberg, Els Kloek en Riet Schenkeveld - van der Dussen.

Over de regenworm

Bijzonder was zeker dat Judith Herzberg de ecoloog Jeroen Onrust had uitgenodigd om, bij wijze van feestrede, te vertellen over zijn onderzoek naar regenwormen: 'Stille wateren, diepe gronden - het verhaal van regenwormen in ons boerenland.' We leerden dat regenwormen heel belangrijk zijn in ons ecosysteem en dat ze dreigen te verdwijnen - in sommige gevallen zijn ze al in grote getale verdwenen - door een soort vloeibare bemesting van akkerland. Het land wordt te droog en de wormen kunnen geen voedsel vinden. Het was een geestig betoog binnen de context van de bijeenkomst - het gaat om de observatie en om het zien van het kleine - niet om het grote gebaar. En keren wij ten slotte niet allen ooit terug in de aarde...? Gaat poëzie misschien daarover? Over sterfelijkheid?

De voordrachten van briefwisselingen ter opluistering van de middag zullen mij bijblijven - vooral die van Mina Kruseman (1839-1922) aan Multatuli. Wat een pittige dame, wat een esprit, en hoe tijdloos als ze stelt slechts vriendschap te zoeken in Douwes Dekker - en géén amoureuze betrekkingen...

Hans Croiset leest voor uit brieven van Multatuli aan Mina Kruseman



                                                               Judith Herzberg






Na afloop receptie in een zonovergoten Leiden bij de Hortus

Corina Engelbrecht 






Populaire posts van deze blog

Geschiedenis van de VOC met een donker randje...

Bezocht ik in het Nationaal archief Den Haag een bijzondere expositie: "De wereld van de VOC". Een verbijsterende hoeveelheid bijzondere en kostbare documenten uit de 17e en 18e eeuw is bewaard gebleven. De geschiedenis van de VOC  - met grote namen als Piet Hein en Jan Pietersz. Coen - is goed gedocumenteerd. We gingen op "ontdekkingsreis" - heette het op de lagere school. Onvermijdelijk kwamen daarbij de heidenen of "wilden" aan de orde, die als een soort bijvangst toch maar mooi met het christendom te maken kregen...ofwel: de beschaafde wereld.
Af en toe sijpelt deze visie door in de documenten, die dus tot ver in de twintigste eeuw gehandhaafd bleef.  Men deed uitgebreid verslag van de kennismaking met inheemse volkeren, waarbij men er niet voor terugdeinsde om hele dorpen uit te moorden als er werd gevreesd voor rebellie. Het ging immers maar om heidenen met vreemde gewoonten - "goddelozen" - waardoor men zich superieur achtte. Wat mij bet…

Thomas Mann en de Pringsheims - sporen in Leiden: de majolica verzameling van Alfred Pringsheim

De kunstverzameling van Alfred Pringsheim, de schoonvader van Thomas Mann, was wijd en zijn bekend. In het stadspaleis in de Arcisstrasse  waren niet alleen een indrukwekkende hoeveelheid schilderijen van oude - en eigentijdse meesters te bewonderen, waaronder Franz von Lenbach, Von Stuck, Defregger en Von Kaulbach - voor de wandschildering in de muziekzaal van Hans Thoma keerde Thomas Mann speciaal terug - maar ook was de verzameling Italiaans renaissance majolica aardewerk van Alfred Pringsheim internationaal bekend onder kunstkenners.

De beroemde kunsthistoricus Otto von Falke beschreef de verzameling in twee dikke boekwerken, die werden gedrukt in een oplage van 200 exemplaren bij de toenmalige Leidse uitgeverij A.W. Sijthoff. Het eerste deel verscheen in 1913, het tweede ontstond tussen 1914 en 1923.


Voor mijn onderzoek ging ik naar de Leidse universiteitsbibliotheek, afdeling bijzondere collecties, teneinde de boeken in mijn handen te kunnen houden. Dat gaf na alles wat ik intu…

Een veelzijdige nazomermaand in september

In de septembermaand laat de natuur zich meestal nog even van haar mooie kant zien...augustus is de maand van verzadiging, in september blijft nog even wat in bloei stond of schiet zelfs nog wat door, terwijl  het namiddaglicht lager wordt. Het lijkt of de mensen hierop meebewegen: een nieuw seizoen vangt aan, een nieuwe start...er is goede zin, terwijl er nog niet helemaal afscheid is genomen van de zomer.
Terug van weggeweest begon september voor mij met een boeiend verhaal door Wim Willems in de Haagse Kunstkring over Ru Paré. Henrica Maria (Ru) Paré, geboren in Druten in 1896, maakte naam als schilderes en beeldend kunstenaar in Den Haag, waar het in de eerste decennia van de twintigste eeuw the place to be was wilde je beroemdheden ontmoeten in de kunstenaarsscène aldaar. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en de jodenvervolging begon, koos ze vierkant partij. Ze weigerde zich in te laten schrijven bij de cultuurkamer en ging ondergronds. Ze redde de levens van vele joodse kinde…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

De lichtheid van Alicante

Op de centrale wandelpromenade van Alicante aan de boulevard en haven, staan eeuwenoude bomen met bankjes eronder. De bomen moeten ongeveer rond 1900 zijn geplant. Mensen zoeken nog steeds koelte onder de bomen.





Maar Alicante nodigt ook uit om terug te gaan in de tijd...je kan je indenken dat hier adellijke jongedames uit Engeland met een chaperone tijdelijk verbleven om een verbroken verloving niet alleen te vergeten, maar ook om weg te zijn van de roddel in het kringetje. En wie weet werden er wel nieuwe kennissen opgedaan...





Alicante is licht - in vergelijking met het gestrengere, meer ingetogen Madrid. Dat komt door de haven, de zee...het aanmeren van boten uit alle windstreken...het milde klimaat...Prima plek, ook tijdens het fin de siècle, om te flaneren en het gure klimaat in meer noordelijke streken te overbruggen.