Doorgaan naar hoofdcontent

De geur van het voorjaar in februari, AmsterdamFM in het Tropenmuseum en romantiek van de Oriënt


 Rapenburg Leiden in februari


Hortus Leiden

De winter door en het voorjaar in: er zijn weer meeuwen hoorbaar op de daken...straks trekken ze om te broeden in grote getale naar de stad...waar ze de andere vogels schrik aanjagen door hun agressieve duikvluchten en gedrag... Duiven vooral, die zijn te zachtaardig voor de meeuwen. Voor velen een plaag... maar ook: voorjaarsbodes... Februari leverde in Leiden mooie plaatjes op door de zon, die veelvuldig scheen...

Was ik gast bij de nieuwe studio van Amsterdam FM in het Tropenmuseum aldaar: een prachtige locatie. Met Peter de Rijk sprak ik over het Prinsheimboek. Hij was goed ingevoerd, waardoor het een levendig gesprek werd.



Nog in Leiden loopt tot 25 maart in het Rijksmuseum voor Oudheden de expositie 'Nineveh', die een onafgebroken stroom bezoekers trekt. De hoofdstad van een rijk - al genoemd in de Bijbel - dat 612 v.Chr. werd vernietigd door vijanden van het Assyrische Rijk - waaronder de Babyloniërs - spreekt velen tot de verbeelding... Tegenwoordig wordt het oorspronkelijke kerngebied gesitueerd in het huidige Irak... waar opnieuw een verwoesting plaatsvond onder IS...





De indrukwekkende expositie toont de rijkdom en het hoge beschavingspeil van het eens zo machtige rijk van 700 v.Chr. en daarvoor...Opgravingen in de regio begonnen al in de jaren '20 van de vorige eeuw... Mede hierdoor onstond er een Romantische hype rond de Oriënt...Het personage 'Lawrence of Arabia' werd geboren...Dames op leeftijd kregen flauwtes ...Om nog maar te zwijgen van Rudolf Valentino...


Op de expositie is een grote reproductie te zien van een schilderij van Eugène Delacroix  (1798-1863) met als titel 'De dood van Sardanapalus'...Het schilderij uit 1828 hangt in het Louvre.


Sardanapalus, leren wij, was de laatste Assyrische koning van het grote rijk, dat in 612 v. Chr. werd verwoest. Maar voordat hijzelf en zijn rijk ten onder zouden gaan, vernietigde hij alles en alles...daarna pleegde hij zelfmoord. Delacroix liet zich op zijn beurt inspireren door Lord Byron, de grote Romantische schrijver en dichter, die in 1821 een boek schreef over deze Sardanapalus.

Op dit schilderij is vooral wellust te zien... én romantisering van de vernietiging van het rijk van Nineveh, met de koning, die laat moorden, verkrachten en brandschatten om later de hand aan zichzelf te slaan. Het is een sterk erotiserende voorstelling.

De Oriënt, was in de negentiende eeuw en ook nog in het begin van de twintigse eeuw een groot, en geheimzinnig rijk dat tot de verbeelding sprak. En, niet onbelangrijk, door het vreemde en andere, mocht er meer... men fantaseerde er vrijelijk op los met daaronder een soms sterk erotische lading...




Jean-Léon Gérôme (1824-1904) schilderij 'Slavenmarkt' - Hij maakte een hele reeks slavenmarkt taferelen...

En zo leiden exposities naar boeken, naar literatuur, naar religie en mythologieën - en andersom...


Populaire posts van deze blog

Max Liebermann - Berlijn - Noordwijk en Leiden: de Pringsheims en Lenbach

Schilderijen van boven naar beneden: Terras in Leiden, 1900 (vermoedelijk Leidse Hout), Restaurant 'De oude Vink' in Leiden, 1905 - (bij het toenmalige buiten De Vink) - foto van Scheveningen begin 20e eeuw - een inspiratiebron voor Liebermann - Stevenshofje Leiden 1889 - Duinen tijdens een storm bij Noordwijk aan zee Fascinerend hoe tijdslagen elkaar raken - momenteel is er in het Haagse Gemeentemuseum een grote overzichtsexpositie te bewonderen van Max Liebermann - 1847-1935. Hij werkte in verschillende stijlen en dat is in de expositie goed zichtbaar - van naturalisme naar meer realisme en dan weer impressionistisch - hij lijkt gevoelig te zijn geweest voor mode en toch ook steeds, al naar gelang een beeld op zijn netvlies, een eigen weg gekozen te hebben. Dat maakt het interessant.

Meteen gezocht in de dagboeken van Hedwig Pringsheim, de schoonmoeder van Thomas Mann. Liebermann leerde in 1879 in Venetië Franz von Lenbach uit München kennen. Lenbach was de overbuurman en p…

Rumoer in de stad - de tachtigers - Breitner, Israëls, Willem Witsen, de Veth, en.... Willem de Zwart

Verrast door de grote overzichtsexpositie van de tachtigers - met veel werk van Willem de Zwart (1862-1931)

Willem de Zwart was de broer van mijn overgrootmoeder van moeders kant - het was een grote Haagse familie. Twee broers werden kunstschilder - Willem en Pieter. Willem de Zwart valt onder het rijtje kunstschilders van de zogenoemde "Haagse school" - een stroming die zich kenmerkt door nieuw élan, doordat de kunstenaars erop uittrokken en het academische van zich af wilden schudden.

De expositie in het Haags gemeentemuseum legt de nadruk op de overgang van landschapschilderijen naar het schilderen van taferelen in de grote stad - in navolging van nieuwe kunststromingen in heel Europa. Breitner fotografeerde uitgebreid - een nieuw medium - en rond het fin de siècle groeiden steden uit tot ware metropolen. Er ontstond een behoefte om dit vast te leggen.


























Uit het archief: de andere broer Pieter de Zwart

Het leeftijdsverschil tussen Willem en Pieter de Zwart (1880-1967) was a…

Thomas Mann en de Pringsheims - sporen in Leiden: de majolica verzameling van Alfred Pringsheim

De kunstverzameling van Alfred Pringsheim, de schoonvader van Thomas Mann, was wijd en zijn bekend. In het stadspaleis in de Arcisstrasse  waren niet alleen een indrukwekkende hoeveelheid schilderijen van oude - en eigentijdse meesters te bewonderen, waaronder Franz von Lenbach, Von Stuck, Defregger en Von Kaulbach - voor de wandschildering in de muziekzaal van Hans Thoma keerde Thomas Mann speciaal terug - maar ook was de verzameling Italiaans renaissance majolica aardewerk van Alfred Pringsheim internationaal bekend onder kunstkenners.

De beroemde kunsthistoricus Otto von Falke beschreef de verzameling in twee dikke boekwerken, die werden gedrukt in een oplage van 200 exemplaren bij de toenmalige Leidse uitgeverij A.W. Sijthoff. Het eerste deel verscheen in 1913, het tweede ontstond tussen 1914 en 1923.


Voor mijn onderzoek ging ik naar de Leidse universiteitsbibliotheek, afdeling bijzondere collecties, teneinde de boeken in mijn handen te kunnen houden. Dat gaf na alles wat ik intu…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

Mann vitrine in de OBA aan de Oosterdokskade

Dat Thomas Mann, Heinrich, Erika en Klaus Mann volop aanwezig zijn in de bibliotheken bewijst
een speciaal aan de Mann's gewijde vitrine in de OBA - de Amsterdamse bibliotheek aan de Oosterdokskade. In de vitrine zowel oorspronkelijk, als vertaald werk waaronder 'In einer Familie' van Heinrich Mann. Het was zijn eerste roman, die hij later onder de mat zou vegen. Hij schaamde zich voor dit eerste product, vond het onvolgroeid. Zijn moeder had nog geld bijgepast om de publicatie mogelijk te maken.






In de studio van AmsterdamFM in de OBA op een mistige januaridag hadden we het over de Mann-boeken en over talloze andere lopende zaken in letterenland.