Doorgaan naar hoofdcontent

De geur van het voorjaar in februari, AmsterdamFM in het Tropenmuseum en romantiek van de Oriënt


 Rapenburg Leiden in februari


Hortus Leiden

De winter door en het voorjaar in: er zijn weer meeuwen hoorbaar op de daken...straks trekken ze om te broeden in grote getale naar de stad...waar ze de andere vogels schrik aanjagen door hun agressieve duikvluchten en gedrag... Duiven vooral, die zijn te zachtaardig voor de meeuwen. Voor velen een plaag... maar ook: voorjaarsbodes... Februari leverde in Leiden mooie plaatjes op door de zon, die veelvuldig scheen...

Was ik gast bij de nieuwe studio van Amsterdam FM in het Tropenmuseum aldaar: een prachtige locatie. Met Peter de Rijk sprak ik over het Prinsheimboek. Hij was goed ingevoerd, waardoor het een levendig gesprek werd.



Nog in Leiden loopt tot 25 maart in het Rijksmuseum voor Oudheden de expositie 'Nineveh', die een onafgebroken stroom bezoekers trekt. De hoofdstad van een rijk - al genoemd in de Bijbel - dat 612 v.Chr. werd vernietigd door vijanden van het Assyrische Rijk - waaronder de Babyloniërs - spreekt velen tot de verbeelding... Tegenwoordig wordt het oorspronkelijke kerngebied gesitueerd in het huidige Irak... waar opnieuw een verwoesting plaatsvond onder IS...





De indrukwekkende expositie toont de rijkdom en het hoge beschavingspeil van het eens zo machtige rijk van 700 v.Chr. en daarvoor...Opgravingen in de regio begonnen al in de jaren '20 van de vorige eeuw... Mede hierdoor onstond er een Romantische hype rond de Oriënt...Het personage 'Lawrence of Arabia' werd geboren...Dames op leeftijd kregen flauwtes ...Om nog maar te zwijgen van Rudolf Valentino...


Op de expositie is een grote reproductie te zien van een schilderij van Eugène Delacroix  (1798-1863) met als titel 'De dood van Sardanapalus'...Het schilderij uit 1828 hangt in het Louvre.


Sardanapalus, leren wij, was de laatste Assyrische koning van het grote rijk, dat in 612 v. Chr. werd verwoest. Maar voordat hijzelf en zijn rijk ten onder zouden gaan, vernietigde hij alles en alles...daarna pleegde hij zelfmoord. Delacroix liet zich op zijn beurt inspireren door Lord Byron, de grote Romantische schrijver en dichter, die in 1821 een boek schreef over deze Sardanapalus.

Op dit schilderij is vooral wellust te zien... én romantisering van de vernietiging van het rijk van Nineveh, met de koning, die laat moorden, verkrachten en brandschatten om later de hand aan zichzelf te slaan. Het is een sterk erotiserende voorstelling.

De Oriënt, was in de negentiende eeuw en ook nog in het begin van de twintigse eeuw een groot, en geheimzinnig rijk dat tot de verbeelding sprak. En, niet onbelangrijk, door het vreemde en andere, mocht er meer... men fantaseerde er vrijelijk op los met daaronder een soms sterk erotische lading...




Jean-Léon Gérôme (1824-1904) schilderij 'Slavenmarkt' - Hij maakte een hele reeks slavenmarkt taferelen...

En zo leiden exposities naar boeken, naar literatuur, naar religie en mythologieën - en andersom...


Populaire posts van deze blog

Geschiedenis van de VOC met een donker randje...

Bezocht ik in het Nationaal archief Den Haag een bijzondere expositie: "De wereld van de VOC". Een verbijsterende hoeveelheid bijzondere en kostbare documenten uit de 17e en 18e eeuw is bewaard gebleven. De geschiedenis van de VOC  - met grote namen als Piet Hein en Jan Pietersz. Coen - is goed gedocumenteerd. We gingen op "ontdekkingsreis" - heette het op de lagere school. Onvermijdelijk kwamen daarbij de heidenen of "wilden" aan de orde, die als een soort bijvangst toch maar mooi met het christendom te maken kregen...ofwel: de beschaafde wereld.
Af en toe sijpelt deze visie door in de documenten, die dus tot ver in de twintigste eeuw gehandhaafd bleef.  Men deed uitgebreid verslag van de kennismaking met inheemse volkeren, waarbij men er niet voor terugdeinsde om hele dorpen uit te moorden als er werd gevreesd voor rebellie. Het ging immers maar om heidenen met vreemde gewoonten - "goddelozen" - waardoor men zich superieur achtte. Wat mij bet…

Thomas Mann en de Pringsheims - sporen in Leiden: de majolica verzameling van Alfred Pringsheim

De kunstverzameling van Alfred Pringsheim, de schoonvader van Thomas Mann, was wijd en zijn bekend. In het stadspaleis in de Arcisstrasse  waren niet alleen een indrukwekkende hoeveelheid schilderijen van oude - en eigentijdse meesters te bewonderen, waaronder Franz von Lenbach, Von Stuck, Defregger en Von Kaulbach - voor de wandschildering in de muziekzaal van Hans Thoma keerde Thomas Mann speciaal terug - maar ook was de verzameling Italiaans renaissance majolica aardewerk van Alfred Pringsheim internationaal bekend onder kunstkenners.

De beroemde kunsthistoricus Otto von Falke beschreef de verzameling in twee dikke boekwerken, die werden gedrukt in een oplage van 200 exemplaren bij de toenmalige Leidse uitgeverij A.W. Sijthoff. Het eerste deel verscheen in 1913, het tweede ontstond tussen 1914 en 1923.


Voor mijn onderzoek ging ik naar de Leidse universiteitsbibliotheek, afdeling bijzondere collecties, teneinde de boeken in mijn handen te kunnen houden. Dat gaf na alles wat ik intu…

Een veelzijdige nazomermaand in september

In de septembermaand laat de natuur zich meestal nog even van haar mooie kant zien...augustus is de maand van verzadiging, in september blijft nog even wat in bloei stond of schiet zelfs nog wat door, terwijl  het namiddaglicht lager wordt. Het lijkt of de mensen hierop meebewegen: een nieuw seizoen vangt aan, een nieuwe start...er is goede zin, terwijl er nog niet helemaal afscheid is genomen van de zomer.
Terug van weggeweest begon september voor mij met een boeiend verhaal door Wim Willems in de Haagse Kunstkring over Ru Paré. Henrica Maria (Ru) Paré, geboren in Druten in 1896, maakte naam als schilderes en beeldend kunstenaar in Den Haag, waar het in de eerste decennia van de twintigste eeuw the place to be was wilde je beroemdheden ontmoeten in de kunstenaarsscène aldaar. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en de jodenvervolging begon, koos ze vierkant partij. Ze weigerde zich in te laten schrijven bij de cultuurkamer en ging ondergronds. Ze redde de levens van vele joodse kinde…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

De lichtheid van Alicante

Op de centrale wandelpromenade van Alicante aan de boulevard en haven, staan eeuwenoude bomen met bankjes eronder. De bomen moeten ongeveer rond 1900 zijn geplant. Mensen zoeken nog steeds koelte onder de bomen.





Maar Alicante nodigt ook uit om terug te gaan in de tijd...je kan je indenken dat hier adellijke jongedames uit Engeland met een chaperone tijdelijk verbleven om een verbroken verloving niet alleen te vergeten, maar ook om weg te zijn van de roddel in het kringetje. En wie weet werden er wel nieuwe kennissen opgedaan...





Alicante is licht - in vergelijking met het gestrengere, meer ingetogen Madrid. Dat komt door de haven, de zee...het aanmeren van boten uit alle windstreken...het milde klimaat...Prima plek, ook tijdens het fin de siècle, om te flaneren en het gure klimaat in meer noordelijke streken te overbruggen.