Doorgaan naar hoofdcontent

Thomas Mann en Frans Masereel - een vriendschap en wederzijdse bewondering

La Jeunesse verscheen in 1948 

In Oostende is momenteel een overzichtsexpositie te bewonderen van de houtsnijder/graficus en beeldend kunstenaar Frans Masereel (1889-1972). Frank Goes, afkomstig uit Oostende, maakte mij opmerkzaam, temeer daar Masereel en Thomas Mann vriendschappelijke banden met elkaar onderhielden. Mann was een fan van met name de houtsneden van Masereel. Al in de jaren '20 hadden de twee contact en Thomas Mann kocht de houtsnede L'Adieu. Twee decennia en een wereldoorlog later vroeg Masereel aan Mann of hij het voorwoord wilde schrijven bij een verhaal in beelden: La Jeunesse. Mann stemde in. Hij werkte aan het voorwoord tijdens zijn verblijf in de zomer van 1947 in Huis ter Duin in Noordwijk aan Zee, een van zijn geliefde vakantieverblijven als hij vanuit Amerika een lezingentournee maakte door Europa. Op 22 augustus 1947 noteerde hij in zijn dagboek dat hij op het balkon het "Masereel-voorwoord" voltooide en het die avond voorlas aan Katia en aan Klaus, die "eergisteren" was aangekomen, dus de 20e. Klaus verbleef in die periode weer voor even in Amsterdam om de oude, vooroorlogse banden aan te halen en van daaruit logeerde hij een paar dagen bij zijn ouders in Noordwijk.

Boeiende ontdekking is dat dit voorlezen volgens het dagboek van Klaus een dag eerder plaatsvond, namelijk op 21 augustus. "Abends: Z. liest sein Masereel-Vorwort" is te lezen. (Klaus Mann, Tagebücher 1944-1949, edition Spangenberg, 1991). Wie had gelijk? Het verschil in datum onthult in ieder geval dat de dagboekaantekeningen niet altijd zo betrouwbaar zijn als we (willen) denken, maar ook dat er meestal een dag later aantekeningen werden gemaakt van de dag(en) ervoor, waardoor een vergissing snel was gemaakt. Mogelijk is ook dat Thomas Mann zijn gehoor twee avonden bezig hield met het Masereel-voorwoord. Voor hem was voorlezen als het ware "herlezen" en uitproberen binnen kleine kring. Een dag later las hij misschien (delen uit) de definitieve versie voor.

Klaus Mann ontmoette Masereel tussen '33 en '49 meerdere malen, onder meer in Parijs op 27 februari 1936 in Café de la Paix en in 1947 tussen Kerst en Oud en Nieuw in Zürich bij Emil Oprecht van Oprecht Verlag, waar La Jeunesse verscheen.

Fragment uit het voorwoord




Populaire posts van deze blog

Mooie herfst - highlights: Haagse Bos, Eline Vere, Bühne en meer...

Dit jaar levert de herfst schitterende plaatjes op, zoals boven, in het Haagse Bos. Onontkoombaar meteen: Haagse sferen, de verwevenheid van de geschiedenis van de stad met dit bos...en dan kom je ook weer even uit op Couperus: Eline Vere, zijn debuutroman uit 1898. In Den Haag is melancholie nooit ver weg... zoals wandelend op het statige Voorhout...




Terug naar hedendaagse sferen was op 29 oktober de druk bezochte en zeer geanimeerde presentatie van het najaarsnummer van Bühne, het literair-culturele tijdschrift van Aspekt. Auteursoptredens, alles gepresenteerd door Bert van Galen, bekend van AmsterdamFM. In dit zevende Bühne-nummer een essay van mijn hand, nog over de RAF. 



Selfie van de Bühne-auteurs tussen publiek door Janice Deul, (uiterst links op de foto), fashionactiviste, co-auteur van 'The little black hair book' - pleidooi voor krul en kroes - ze kwam met een inspirerende bijdrage over een Selfie als bindende factor van betekenis in de huidige tijd.


(Haagse Bos 189…

Boekenweek: bij AmsterdamFM

Peter de Rijk (l) en Bert van Galen (r) verdiept in de boeken



                                             Met beeldend kunstenares Batya van Brakel (r) over kleur 




Een zondag in zuid - het maakbare paradijs en ode aan de wereld van de verbeelding

Bert van Galen - bekend van AmsterdamFM - is gespreksleider van een maandelijkse reeks 'Zondag in zuid.' Het ging over de woonadressen van Klaus Mann in zijn Amsterdamse periode - tussen oktober '33 en de herfst '38 - over de vrienden die hij maakte en over de boeken die hij schreef, waaronder de beroemd geworden roman Mephisto - en over zijn dood in Cannes.
      Minka van Stoutenburg                            
Er was een geanimeerd nagesprek met onder meer Mathilde Renes, op de foto naast Bert van Galen



Mathilde Renes maakte een impressie 

over Mathilde Renes op haar site - www.mathilderenes.com

Een maakbaar Paradijs - wenselijk of onmogelijk?

Over de veerkracht van Utopia ging het een dag eerder in het academiegebouw Leiden, georganiseerd door de MNL - Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. De schrijvers Joris van Casteren en Auke Hulst spraken over het maakbare paradijs in Slaap zacht Johnny Idaho (Auke Hulst) en Lelystad (Van Casteren). Schrijver/filosoof Frank Al…

Omdat ik in de wereld loop... herdenking en een brug tussen heden en verleden

'Omdat ik in de wereld loop,
zeg ik: waarom, waarom?
Een handvol rijst, een handvol hoop.
Meer niet. Daar gaat het om'.

Dit is de eerste strofe van een gedicht van de kinderboeken- toneelschrijfster en activiste voor mensenrechten Mies Bouhuys, (1927-2008), aan wie een mooi boek is gewijd, een uitgave van Stichting in den Vreemde, met tekst van Karin Snoep. Ik kende de stichting niet, maar kwam een bestuurslid tegen op een bijzondere, en stemmingsvolle herdenking van Ed Hoornik (1910 - 1970), met wie Bouhuys vanaf 1957 getrouwd was. Ik kreeg het boek mee en beloofde het door te geven.


Op de geboortedag van Ed Hoornik, 9 maart, werd in het Haagse Literatuurmuseum de jaarlijkse Dachaulezing gehouden, georganiseerd i.s.m. Het Nederlands Dachau Comité. De journalist, schrijver en dichter Hoornik zat in de oorlogsjaren tussen mei '44 en 29 april '45 in concentratiekamp Dachau vanwege "subversieve activiteiten". Het tekende zijn leven en werk in de latere jaren.

D…

Thomas Mann in Noordwijk aan zee

Drie zomers verbleven Thomas Mann en Katia in Noordwijk aan zee, in 1939, in 1947 - toen hij voor het eerst weer in Europa was - en in 1955, de zomer kort voor zijn overlijden op 12 augustus van dat jaar. Wie rondloopt op die plek: Grand hotel Huis ter Duin, waar een suite werd gereserveerd - aan "een kamer" deed Thomas Mann niet...begrijpt wat hem beviel in Noordwijk aan de Noordzeekust. 

Het landschap in de omgeving van  het Noord-Duitse Lübeck en vooral het nabijgelegen Travemünde aan de Oostzee, ademen in het klimaat en in de villabouw in het duingebied dezelfde sfeer. Huis ter Duin herinnerde hem vermoedelijk sterk aan het Kurhaus in Travemünde. Wie bovendien Thomas Mann wil leren kennen, moet naar de zee.













Speciaal zitje en aparte trap vanaf Huis ter Duin




De mondaine badplaats Noordwijk in de periode van Thomas Mann