Doorgaan naar hoofdcontent

Thomas Mann en Frans Masereel - een vriendschap en wederzijdse bewondering

La Jeunesse verscheen in 1948 

In Oostende is momenteel een overzichtsexpositie te bewonderen van de houtsnijder/graficus en beeldend kunstenaar Frans Masereel (1889-1972). Frank Goes, afkomstig uit Oostende, maakte mij opmerkzaam, temeer daar Masereel en Thomas Mann vriendschappelijke banden met elkaar onderhielden. Mann was een fan van met name de houtsneden van Masereel. Al in de jaren '20 hadden de twee contact en Thomas Mann kocht de houtsnede L'Adieu. Twee decennia en een wereldoorlog later vroeg Masereel aan Mann of hij het voorwoord wilde schrijven bij een verhaal in beelden: La Jeunesse. Mann stemde in. Hij werkte aan het voorwoord tijdens zijn verblijf in de zomer van 1947 in Huis ter Duin in Noordwijk aan Zee, een van zijn geliefde vakantieverblijven als hij vanuit Amerika een lezingentournee maakte door Europa. Op 22 augustus 1947 noteerde hij in zijn dagboek dat hij op het balkon het "Masereel-voorwoord" voltooide en het die avond voorlas aan Katia en aan Klaus, die "eergisteren" was aangekomen, dus de 20e. Klaus verbleef in die periode weer voor even in Amsterdam om de oude, vooroorlogse banden aan te halen en van daaruit logeerde hij een paar dagen bij zijn ouders in Noordwijk.

Boeiende ontdekking is dat dit voorlezen volgens het dagboek van Klaus een dag eerder plaatsvond, namelijk op 21 augustus. "Abends: Z. liest sein Masereel-Vorwort" is te lezen. (Klaus Mann, Tagebücher 1944-1949, edition Spangenberg, 1991). Wie had gelijk? Het verschil in datum onthult in ieder geval dat de dagboekaantekeningen niet altijd zo betrouwbaar zijn als we (willen) denken, maar ook dat er meestal een dag later aantekeningen werden gemaakt van de dag(en) ervoor, waardoor een vergissing snel was gemaakt. Mogelijk is ook dat Thomas Mann zijn gehoor twee avonden bezig hield met het Masereel-voorwoord. Voor hem was voorlezen als het ware "herlezen" en uitproberen binnen kleine kring. Een dag later las hij misschien (delen uit) de definitieve versie voor.

Klaus Mann ontmoette Masereel tussen '33 en '49 meerdere malen, onder meer in Parijs op 27 februari 1936 in Café de la Paix en in 1947 tussen Kerst en Oud en Nieuw in Zürich bij Emil Oprecht van Oprecht Verlag, waar La Jeunesse verscheen.

Fragment uit het voorwoord




Populaire posts van deze blog

Twee bekroningen: naar Idwer de la Parra - schrijver/beeldend kunstenaar/acteur en naar Alfred Birney - behalve schrijver met een lange staat van dienst ook musicus

De grootste bekroning op zaterdag 23 september door De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde was de Henriëtte Roland Holstprijs voor Alfred Birney - waarmee eigenlijk niet alleen de prijs werd toegekend aan 'De tolk van Java', maar in wezen voor een boek, dat een weerslag is van een oeuvre dat hij in een periode van 30 jaar opbouwde. Hij refereerde hier zelf nog even aan in een reactie op een vraag van Jacqueline Bel, die hem interviewde, over de gelaagdheid in de roman, de stijl en vorm - de vermenging van feit en fictie. "Wil ik daarop antwoorden, moet ik college komen geven", aldus Birney. "Natuurlijk zit er ook dertig jaar schrijverschap in dit boek...."




Een mooie bekroning voor een auteur die door de Libris literatuurprijs eerder dit jaar zijn doorbraak beleefde naar het (hele) grote publiek. 'De tolk van Java' wordt nu al uitgeroepen tot de toekomstige klassieker binnen het canon van de Nederlandse moderne literatuur.

De schrijfcarrière va…

Thomas Mann in Noordwijk

Bijzondere zaken:
Een bijzonder uitgaafje door de kenner van historisch Noordwijk Peter Mulder:  aardige anekdotes over de drie zomers die Thomas Mann in Noordwijk verbleef, in 1939, 1947 en 1955.





Thomas Mann in Noordwijk aan zee

Drie zomers verbleven Thomas Mann en Katia in Noordwijk aan zee, in 1939, in 1947 - toen hij voor het eerst weer in Europa was - en in 1955, de zomer kort voor zijn overlijden op 12 augustus van dat jaar. Wie rondloopt op die plek: Grand hotel Huis ter Duin, waar een suite werd gereserveerd - aan "een kamer" deed Thomas Mann niet...begrijpt wat hem beviel in Noordwijk aan de Noordzeekust. 

Het landschap in de omgeving van  het Noord-Duitse Lübeck en vooral het nabijgelegen Travemünde aan de Oostzee, ademen in het klimaat en in de villabouw in het duingebied dezelfde sfeer. Huis ter Duin herinnerde hem vermoedelijk sterk aan het Kurhaus in Travemünde. Wie bovendien Thomas Mann wil leren kennen, moet naar de zee.













Speciaal zitje en aparte trap vanaf Huis ter Duin




De mondaine badplaats Noordwijk in de periode van Thomas Mann









Uitbundige meimaand in een park vol verrassingen

De meimaand ging zó uitbundig zonnig van start, dat een dagje Antwerpen beslist buiten moest worden doorgebracht. Wat is dan mooier om museumpark Middelheim te bezoeken, met een vaste en een wisselende collectie beelden. Er zitten verrassingen tussen. Bij een eerste blik denkt de toeschouwer misschien over bovenstaand beeld: dat is een vrolijk moment, dat gaat over vreugde. Het is een beeld van Rik Wouters, (1882-1915), en heet Het zotte geweld. Uitgelatenheid, kan dus 'los van remmingen' zijn, en daardoor gewelddadige trekjes krijgen...


Ingetogen is het 'Koning en koningin' uit 1952, '53 van Henry Moore


Wieland Forster - Grote badende, 1971

Een optische grap deze zeilboot...


En hier wordt de toeschouwer/wandelaar uitgenodigd om zélf wat binnen het kader wordt waargenomen in te vullen...


Drijven deze blokken of zijn ze verankerd?


Een dissonant in het landschap...iets lomps wat nieuwsgierig maakt eromheen te lopen

Mooi, dat (museum) park:

Museum Middelheim







Slenteren…

2016: het jaar met de eindeloze nazomer....een terugblik

Het jaar begon met een geweldig mooi schrijversfestival in Noordwijk waar ik een bijdrage in leverde: op een aantal historische locaties lazen schrijvers voor uit hun werk.


V.l.n.r. op de foto: Onno Blom, Jean Pierre Geelen, de wethouder cultuur van Noordwijk, Dorine Holman, de drijvende kracht achter het festival, de medewerkster van 'cultuurcafé Noordwijk', Kester Freriks, Elsbeth Etty, Jeroen Koch, Marjolein van Heemstra.





'Was ich noch zu sagen hätte' was het thema van de boekenweek in maart. In de Leidse bibliotheek sprak ik over de vaderrol van Thomas Mann.




Leiden vanaf het water...



Onthulling gevelsteen op een mooie zomerdag op de Leidse Hogewoerd van de oprichter van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.




Een zomer ook waarin ik afscheid moest nemen van een dierbare vriendin: Teja Dichjans





Was ik in Spaarndam bij de expositie van tekeningen van Mathilde Renes, die haar leven bijhoudt in getekende dagboeken.



... En hield het niet op met nazomeren... strand…