Doorgaan naar hoofdcontent

Gedachten bij een bezoek aan tentoonstelling Masereel, door Frank Goes

(foto: Frank Goes)


Verslag op uitnodiging: Frank Goes over de overzichtsexpositie van Frans Masereel

Deze week dus in mijn geboortestad Oostende in Mu.ZEE de Frans Masereel tentoonstelling bezocht. Mu.ZEE, nadat het voorheen PMMK heette, is gevestigd in de Romestraat, in een getransformeerd pand dat in een eerder leven een groot winkelhuis was van de SEA, een soort verbruikerscoöperatieve die bijzonder populair was in Oostende. Ook ik kwam er soms als kind met mijn moeder inkopen doen. De architect is Gaston Eysselinck (1907-1953) en heeft ook nog het grote postgebouw van Oostende op zijn actief. Een soort avantgardisme dat verder onderzoek verdient.

Het leven van Masereel is bijzonder interessant omdat in zijn werk en in zijn leven een heel maatschappelijk gebeuren, de 'Zeitgeist' aan bod komt

De roots van Frans Masereel, (1889-1972), hoewel geboren in Blankenberge aan zee, lagen in Gent, een stad met grote traditie in interactie. De tentoonstelling biedt een ruim overzicht van het grafische werk van Masereel. Het wordt geconfronteerd met hedendaagse kunstenaars zoals daar zijn: William Kentridge, Philip Aguirre y Otegui en Kerry James Marshall. Je kan je de vraag stellen of die obligate confrontatie wel echt nodig is. Het werk van Masereel heeft zelf genoeg zeggingskracht voor wie zich een minimum aan tijd gunt om zijn politiek engagement, zijn pacifisme, zijn maatschappijkritiek te vatten.

Een groot aantal houtsneden zijn er te zien, de kunstvorm bij uitstek van Masereel, maar toch is er ook een opvallende aanwezigheid van kleurrijker werk uit de periode waarin Masereel zich aan aquarel en olieverf waagde. Het leven van Masereel is bijzonder interessant omdat in zijn werk en in zijn leven een heel maatschappelijk gebeuren, de 'Zeitgeist' aan bod komt. Hij onderhield contacten met toonaangevende figuren van zijn tijd: Thomas Mann, Stefan Zweig, Henri Guilbeaux, Romain Rolland, Emile Verhaeren, Henri Barbusse, George Grosz en Henry van de Velde om er slechts enkele te noemen.

(foto: Frank Goes)


Masereel illustreerde werken van grote schrijvers en hij maakte grote reizen door vele landen. Wie Masereel zegt denkt aan sociaal engagement, maatschappijkritiek, emancipatie, de grote stad als thema, internationalisme, migratie en globalisme avant la lettre. In Vlaanderen genieten schrijvers uit de z.g. 'Exil Literatur' een hernieuwde belangstelling. Schrijvers als Joseph Roth en Stefan Zweig worden heruitgegeven en verkopen goed. Met name het werk van Els Snick, Vlaams vertaalster en literatuurwetenschapper, heeft veel bijgedragen aan deze revival. Masereel, zelf geen schrijver, behoort op zijn manier tot deze literatuur in ballingschap. Hij werd in eigen land vervolgd wegens dienstweigering. In de jaren '30 werd hij in Hitler-Duitsland in de ban gedaan vanwege zijn maatschappijkritiek. In ruimere kring werd hij opzij geschoven vanwege zijn communistische sympathiën en zijn reizen naar de Sovjet-Unie en China.

De expositie loopt tot 3 september 1917 in MuZEE, Oostende - www.muzee.be

Voor wie meer wil weten over het leven van Masereel is er een goede biografie verschenen van Joris van Parijs bij uitgeverij Houtekiet/Atlas: Masereel, een biografie








Populaire posts van deze blog

Over de Koude Oorlog: een petite histoire

Dit jaar november is het 30 jaar geleden dat de muur in Berlijn werd afgebroken. Pas, of alweer 30 jaar? Wat we soms vergeten is dat de Koude Oorlog tussen Oost- en West- Europa langer duurde: met de val van de muur in het kielzog van de periode van dooi die aanbrak in de Sovjet Unie en in onder meer Roemenië - wie "erbij" was heeft ongetwijfeld de executie van de Cheausescu's, life op televisie uitgezonden, nog op zijn of haar netvlies - kwam er langzaam maar zeker een einde aan ruim 40 jaar Koude Oorlog. Alle reden voor Aspekt om een reeks te beginnen, gewijd aan deze periode in de geschiedenis. Onlangs verscheen deel 2 met een bijdrage van mijn hand.

Zoals het gaat met bundels zit er ongetwijfeld voor ieder boeiende materie tussen. Wat opvalt is de afwisseling en kwaliteit van de stukken met een hoog informatie gehalte. Wie wist bijvoorbeeld dat paranormale gaven - en geloof daarin - door de twee kampen werd ingezet om als het ware via andere kanalen dan de ons vertr…

Rumoer in de stad - de tachtigers - Breitner, Israëls, Willem Witsen, de Veth, en.... Willem de Zwart

Verrast door de grote overzichtsexpositie van de tachtigers - met veel werk van Willem de Zwart (1862-1931)

Willem de Zwart was de broer van mijn overgrootmoeder van moeders kant - het was een grote Haagse familie. Twee broers werden kunstschilder - Willem en Pieter. Willem de Zwart valt onder het rijtje kunstschilders van de zogenoemde "Haagse school" - een stroming die zich kenmerkt door nieuw élan, doordat de kunstenaars erop uittrokken en het academische van zich af wilden schudden.

De expositie in het Haags gemeentemuseum legt de nadruk op de overgang van landschapschilderijen naar het schilderen van taferelen in de grote stad - in navolging van nieuwe kunststromingen in heel Europa. Breitner fotografeerde uitgebreid - een nieuw medium - en rond het fin de siècle groeiden steden uit tot ware metropolen. Er ontstond een behoefte om dit vast te leggen.


























Uit het archief: de andere broer Pieter de Zwart

Het leeftijdsverschil tussen Willem en Pieter de Zwart (1880-1967) was a…

Uitreiking Jan Campertprijzen in het Haagse Spui-theater

Op 17 januari vond de uitreiking plaats van de Jan Campertprijzen in het Haagse theater aan het Spui;
Adriaan van Dis ontving de Constantijn Huygens-prijs voor zijn hele oeuvre - Ilja Leonard Pfeijffer ontving de Jan Campert-prijs voor Idyllen- Annelies Verbeke ontving de F. Bordewijk-prijs voor Dertig DagenAnna Woltz ontving de Nienke van Hichtum-prijs voor Honderd uur nacht.



De Haagse wethouder van cultuur Joris Wijsmuller (links) spreekt de laureaten toe: v.l.n.r.: Adriaan van Dis, Annelies Verbeke, Anna Wolz en Ilja Leonard Pfeijffer.


Adriaan van Dis en Ilja Leonard Pfeijffer


Receptie: op de voorgrond rechts de auteur René Appel

Hedwig Pringsheim en Jawlensky

Op 28 februari 1912 noteerde Hedwig Pringsheim in haar dagboek:

Früh Massage, Brief an Mim, von Peter, in die Stadt. Nachmittag erst russische Invasion: die Werefkina, ihr Vetter Jeblenski u. der Tänzer Sacharow mit kleinem Fuss und grossem Maul, die die Sammlung besichtigten. Um 1/2 5 Ablösung durch die spanische Invasion: Urbina, Bunge u. Prof. Garnella y Alda aus Madrid, zu selbem Zweck, dann Tee u. lebhafte Unterhaltung spanisch-französisch-deutsch. Noch spät in die Mauerkircher Str. die Kinder sehr munter angetroffen, zufuss heim. Karten an Katja u. Kaete u. den morgigen Brief an Mim vorgeschrieben. Scene mit den 3 unverschämten Mädchen.

Met Jeblenski wordt de kunstschilder Alexej von Jawlensky bedoeld, (1864-1941), die in 1896 samen met zijn vriendin Marianne von Werefkin vanuit St. Petersburg naar München trok. Hier verwierf hij naam en faam in de kring rond Wassily Kandinsky, later rond Emile Nolde - een groep die zocht naar nieuwe uitdrukkingsvormen voor een nieuwe tijd - weg…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…