Doorgaan naar hoofdcontent

Gedachten bij een bezoek aan tentoonstelling Masereel, door Frank Goes

(foto: Frank Goes)


Verslag op uitnodiging: Frank Goes over de overzichtsexpositie van Frans Masereel

Deze week dus in mijn geboortestad Oostende in Mu.ZEE de Frans Masereel tentoonstelling bezocht. Mu.ZEE, nadat het voorheen PMMK heette, is gevestigd in de Romestraat, in een getransformeerd pand dat in een eerder leven een groot winkelhuis was van de SEA, een soort verbruikerscoöperatieve die bijzonder populair was in Oostende. Ook ik kwam er soms als kind met mijn moeder inkopen doen. De architect is Gaston Eysselinck (1907-1953) en heeft ook nog het grote postgebouw van Oostende op zijn actief. Een soort avantgardisme dat verder onderzoek verdient.

Het leven van Masereel is bijzonder interessant omdat in zijn werk en in zijn leven een heel maatschappelijk gebeuren, de 'Zeitgeist' aan bod komt

De roots van Frans Masereel, (1889-1972), hoewel geboren in Blankenberge aan zee, lagen in Gent, een stad met grote traditie in interactie. De tentoonstelling biedt een ruim overzicht van het grafische werk van Masereel. Het wordt geconfronteerd met hedendaagse kunstenaars zoals daar zijn: William Kentridge, Philip Aguirre y Otegui en Kerry James Marshall. Je kan je de vraag stellen of die obligate confrontatie wel echt nodig is. Het werk van Masereel heeft zelf genoeg zeggingskracht voor wie zich een minimum aan tijd gunt om zijn politiek engagement, zijn pacifisme, zijn maatschappijkritiek te vatten.

Een groot aantal houtsneden zijn er te zien, de kunstvorm bij uitstek van Masereel, maar toch is er ook een opvallende aanwezigheid van kleurrijker werk uit de periode waarin Masereel zich aan aquarel en olieverf waagde. Het leven van Masereel is bijzonder interessant omdat in zijn werk en in zijn leven een heel maatschappelijk gebeuren, de 'Zeitgeist' aan bod komt. Hij onderhield contacten met toonaangevende figuren van zijn tijd: Thomas Mann, Stefan Zweig, Henri Guilbeaux, Romain Rolland, Emile Verhaeren, Henri Barbusse, George Grosz en Henry van de Velde om er slechts enkele te noemen.

(foto: Frank Goes)


Masereel illustreerde werken van grote schrijvers en hij maakte grote reizen door vele landen. Wie Masereel zegt denkt aan sociaal engagement, maatschappijkritiek, emancipatie, de grote stad als thema, internationalisme, migratie en globalisme avant la lettre. In Vlaanderen genieten schrijvers uit de z.g. 'Exil Literatur' een hernieuwde belangstelling. Schrijvers als Joseph Roth en Stefan Zweig worden heruitgegeven en verkopen goed. Met name het werk van Els Snick, Vlaams vertaalster en literatuurwetenschapper, heeft veel bijgedragen aan deze revival. Masereel, zelf geen schrijver, behoort op zijn manier tot deze literatuur in ballingschap. Hij werd in eigen land vervolgd wegens dienstweigering. In de jaren '30 werd hij in Hitler-Duitsland in de ban gedaan vanwege zijn maatschappijkritiek. In ruimere kring werd hij opzij geschoven vanwege zijn communistische sympathiën en zijn reizen naar de Sovjet-Unie en China.

De expositie loopt tot 3 september 1917 in MuZEE, Oostende - www.muzee.be

Voor wie meer wil weten over het leven van Masereel is er een goede biografie verschenen van Joris van Parijs bij uitgeverij Houtekiet/Atlas: Masereel, een biografie








Populaire posts van deze blog

Geschiedenis van de VOC met een donker randje...

Bezocht ik in het Nationaal archief Den Haag een bijzondere expositie: "De wereld van de VOC". Een verbijsterende hoeveelheid bijzondere en kostbare documenten uit de 17e en 18e eeuw is bewaard gebleven. De geschiedenis van de VOC  - met grote namen als Piet Hein en Jan Pietersz. Coen - is goed gedocumenteerd. We gingen op "ontdekkingsreis" - heette het op de lagere school. Onvermijdelijk kwamen daarbij de heidenen of "wilden" aan de orde, die als een soort bijvangst toch maar mooi met het christendom te maken kregen...ofwel: de beschaafde wereld.
Af en toe sijpelt deze visie door in de documenten, die dus tot ver in de twintigste eeuw gehandhaafd bleef.  Men deed uitgebreid verslag van de kennismaking met inheemse volkeren, waarbij men er niet voor terugdeinsde om hele dorpen uit te moorden als er werd gevreesd voor rebellie. Het ging immers maar om heidenen met vreemde gewoonten - "goddelozen" - waardoor men zich superieur achtte. Wat mij bet…

Thomas Mann en de Pringsheims - sporen in Leiden: de majolica verzameling van Alfred Pringsheim

De kunstverzameling van Alfred Pringsheim, de schoonvader van Thomas Mann, was wijd en zijn bekend. In het stadspaleis in de Arcisstrasse  waren niet alleen een indrukwekkende hoeveelheid schilderijen van oude - en eigentijdse meesters te bewonderen, waaronder Franz von Lenbach, Von Stuck, Defregger en Von Kaulbach - voor de wandschildering in de muziekzaal van Hans Thoma keerde Thomas Mann speciaal terug - maar ook was de verzameling Italiaans renaissance majolica aardewerk van Alfred Pringsheim internationaal bekend onder kunstkenners.

De beroemde kunsthistoricus Otto von Falke beschreef de verzameling in twee dikke boekwerken, die werden gedrukt in een oplage van 200 exemplaren bij de toenmalige Leidse uitgeverij A.W. Sijthoff. Het eerste deel verscheen in 1913, het tweede ontstond tussen 1914 en 1923.


Voor mijn onderzoek ging ik naar de Leidse universiteitsbibliotheek, afdeling bijzondere collecties, teneinde de boeken in mijn handen te kunnen houden. Dat gaf na alles wat ik intu…

Een veelzijdige nazomermaand in september

In de septembermaand laat de natuur zich meestal nog even van haar mooie kant zien...augustus is de maand van verzadiging, in september blijft nog even wat in bloei stond of schiet zelfs nog wat door, terwijl  het namiddaglicht lager wordt. Het lijkt of de mensen hierop meebewegen: een nieuw seizoen vangt aan, een nieuwe start...er is goede zin, terwijl er nog niet helemaal afscheid is genomen van de zomer.
Terug van weggeweest begon september voor mij met een boeiend verhaal door Wim Willems in de Haagse Kunstkring over Ru Paré. Henrica Maria (Ru) Paré, geboren in Druten in 1896, maakte naam als schilderes en beeldend kunstenaar in Den Haag, waar het in de eerste decennia van de twintigste eeuw the place to be was wilde je beroemdheden ontmoeten in de kunstenaarsscène aldaar. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en de jodenvervolging begon, koos ze vierkant partij. Ze weigerde zich in te laten schrijven bij de cultuurkamer en ging ondergronds. Ze redde de levens van vele joodse kinde…

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…

De lichtheid van Alicante

Op de centrale wandelpromenade van Alicante aan de boulevard en haven, staan eeuwenoude bomen met bankjes eronder. De bomen moeten ongeveer rond 1900 zijn geplant. Mensen zoeken nog steeds koelte onder de bomen.





Maar Alicante nodigt ook uit om terug te gaan in de tijd...je kan je indenken dat hier adellijke jongedames uit Engeland met een chaperone tijdelijk verbleven om een verbroken verloving niet alleen te vergeten, maar ook om weg te zijn van de roddel in het kringetje. En wie weet werden er wel nieuwe kennissen opgedaan...





Alicante is licht - in vergelijking met het gestrengere, meer ingetogen Madrid. Dat komt door de haven, de zee...het aanmeren van boten uit alle windstreken...het milde klimaat...Prima plek, ook tijdens het fin de siècle, om te flaneren en het gure klimaat in meer noordelijke streken te overbruggen.