Doorgaan naar hoofdcontent

Gedachten bij een bezoek aan tentoonstelling Masereel, door Frank Goes

(foto: Frank Goes)


Verslag op uitnodiging: Frank Goes over de overzichtsexpositie van Frans Masereel

Deze week dus in mijn geboortestad Oostende in Mu.ZEE de Frans Masereel tentoonstelling bezocht. Mu.ZEE, nadat het voorheen PMMK heette, is gevestigd in de Romestraat, in een getransformeerd pand dat in een eerder leven een groot winkelhuis was van de SEA, een soort verbruikerscoöperatieve die bijzonder populair was in Oostende. Ook ik kwam er soms als kind met mijn moeder inkopen doen. De architect is Gaston Eysselinck (1907-1953) en heeft ook nog het grote postgebouw van Oostende op zijn actief. Een soort avantgardisme dat verder onderzoek verdient.

Het leven van Masereel is bijzonder interessant omdat in zijn werk en in zijn leven een heel maatschappelijk gebeuren, de 'Zeitgeist' aan bod komt

De roots van Frans Masereel, (1889-1972), hoewel geboren in Blankenberge aan zee, lagen in Gent, een stad met grote traditie in interactie. De tentoonstelling biedt een ruim overzicht van het grafische werk van Masereel. Het wordt geconfronteerd met hedendaagse kunstenaars zoals daar zijn: William Kentridge, Philip Aguirre y Otegui en Kerry James Marshall. Je kan je de vraag stellen of die obligate confrontatie wel echt nodig is. Het werk van Masereel heeft zelf genoeg zeggingskracht voor wie zich een minimum aan tijd gunt om zijn politiek engagement, zijn pacifisme, zijn maatschappijkritiek te vatten.

Een groot aantal houtsneden zijn er te zien, de kunstvorm bij uitstek van Masereel, maar toch is er ook een opvallende aanwezigheid van kleurrijker werk uit de periode waarin Masereel zich aan aquarel en olieverf waagde. Het leven van Masereel is bijzonder interessant omdat in zijn werk en in zijn leven een heel maatschappelijk gebeuren, de 'Zeitgeist' aan bod komt. Hij onderhield contacten met toonaangevende figuren van zijn tijd: Thomas Mann, Stefan Zweig, Henri Guilbeaux, Romain Rolland, Emile Verhaeren, Henri Barbusse, George Grosz en Henry van de Velde om er slechts enkele te noemen.

(foto: Frank Goes)


Masereel illustreerde werken van grote schrijvers en hij maakte grote reizen door vele landen. Wie Masereel zegt denkt aan sociaal engagement, maatschappijkritiek, emancipatie, de grote stad als thema, internationalisme, migratie en globalisme avant la lettre. In Vlaanderen genieten schrijvers uit de z.g. 'Exil Literatur' een hernieuwde belangstelling. Schrijvers als Joseph Roth en Stefan Zweig worden heruitgegeven en verkopen goed. Met name het werk van Els Snick, Vlaams vertaalster en literatuurwetenschapper, heeft veel bijgedragen aan deze revival. Masereel, zelf geen schrijver, behoort op zijn manier tot deze literatuur in ballingschap. Hij werd in eigen land vervolgd wegens dienstweigering. In de jaren '30 werd hij in Hitler-Duitsland in de ban gedaan vanwege zijn maatschappijkritiek. In ruimere kring werd hij opzij geschoven vanwege zijn communistische sympathiën en zijn reizen naar de Sovjet-Unie en China.

De expositie loopt tot 3 september 1917 in MuZEE, Oostende - www.muzee.be

Voor wie meer wil weten over het leven van Masereel is er een goede biografie verschenen van Joris van Parijs bij uitgeverij Houtekiet/Atlas: Masereel, een biografie








Populaire posts van deze blog

Max Liebermann - Berlijn - Noordwijk en Leiden: de Pringsheims en Lenbach

Schilderijen van boven naar beneden: Terras in Leiden, 1900 (vermoedelijk Leidse Hout), Restaurant 'De oude Vink' in Leiden, 1905 - (bij het toenmalige buiten De Vink) - foto van Scheveningen begin 20e eeuw - een inspiratiebron voor Liebermann - Stevenshofje Leiden 1889 - Duinen tijdens een storm bij Noordwijk aan zee Fascinerend hoe tijdslagen elkaar raken - momenteel is er in het Haagse Gemeentemuseum een grote overzichtsexpositie te bewonderen van Max Liebermann - 1847-1935. Hij werkte in verschillende stijlen en dat is in de expositie goed zichtbaar - van naturalisme naar meer realisme en dan weer impressionistisch - hij lijkt gevoelig te zijn geweest voor mode en toch ook steeds, al naar gelang een beeld op zijn netvlies, een eigen weg gekozen te hebben. Dat maakt het interessant.

Meteen gezocht in de dagboeken van Hedwig Pringsheim, de schoonmoeder van Thomas Mann. Liebermann leerde in 1879 in Venetië Franz von Lenbach uit München kennen. Lenbach was de overbuurman en p…

Rumoer in de stad - de tachtigers - Breitner, Israëls, Willem Witsen, de Veth, en.... Willem de Zwart

Verrast door de grote overzichtsexpositie van de tachtigers - met veel werk van Willem de Zwart (1862-1931)

Willem de Zwart was de broer van mijn overgrootmoeder van moeders kant - het was een grote Haagse familie. Twee broers werden kunstschilder - Willem en Pieter. Willem de Zwart valt onder het rijtje kunstschilders van de zogenoemde "Haagse school" - een stroming die zich kenmerkt door nieuw élan, doordat de kunstenaars erop uittrokken en het academische van zich af wilden schudden.

De expositie in het Haags gemeentemuseum legt de nadruk op de overgang van landschapschilderijen naar het schilderen van taferelen in de grote stad - in navolging van nieuwe kunststromingen in heel Europa. Breitner fotografeerde uitgebreid - een nieuw medium - en rond het fin de siècle groeiden steden uit tot ware metropolen. Er ontstond een behoefte om dit vast te leggen.


























Uit het archief: de andere broer Pieter de Zwart

Het leeftijdsverschil tussen Willem en Pieter de Zwart (1880-1967) was a…

Thomas Mann en de Pringsheims - sporen in Leiden: de majolica verzameling van Alfred Pringsheim

De kunstverzameling van Alfred Pringsheim, de schoonvader van Thomas Mann, was wijd en zijn bekend. In het stadspaleis in de Arcisstrasse  waren niet alleen een indrukwekkende hoeveelheid schilderijen van oude - en eigentijdse meesters te bewonderen, waaronder Franz von Lenbach, Von Stuck, Defregger en Von Kaulbach - voor de wandschildering in de muziekzaal van Hans Thoma keerde Thomas Mann speciaal terug - maar ook was de verzameling Italiaans renaissance majolica aardewerk van Alfred Pringsheim internationaal bekend onder kunstkenners.

De beroemde kunsthistoricus Otto von Falke beschreef de verzameling in twee dikke boekwerken, die werden gedrukt in een oplage van 200 exemplaren bij de toenmalige Leidse uitgeverij A.W. Sijthoff. Het eerste deel verscheen in 1913, het tweede ontstond tussen 1914 en 1923.


Voor mijn onderzoek ging ik naar de Leidse universiteitsbibliotheek, afdeling bijzondere collecties, teneinde de boeken in mijn handen te kunnen houden. Dat gaf na alles wat ik intu…

Bijzondere ontmoetingen in Berlijn

Berlijn: 18 november herdenkingen 110e geboortejaar Klaus Mann door Klaus Mann Initiative Berlin 






De 18e november begon met een theatervoorstelling op basis van 'Der Wendepunkt' - The turning point - de autobiografie van Klaus Mann uit 1942. Na de voorstelling nam ik deel aan een nagesprek met de auteur/regisseuse Maria Trautmann, de acteur en musicus, de vice-voorzitter van het Klaus Mann genootschap en het publiek.






(foto's: Frank Träger)






Naast alle evenementen werd er in het homomuseum in Berlijn een grote en veelzijdige expositie ingericht met o.m. bijzonder fotomateriaal en zeldzame, antiquarische boekomslagen.








In Potsdam - Babelsberg was er een ontmoeting met dr. Fredric Kroll, de nestor van Klaus Mann initiative Berlin e.V. Op de foto de voorzitter Frank Träger en twee andere leden van het genootschap.



v.l.n.r: Michael Müller-Scheffler - literatuurminnend lid - Frank Träger - voorzitter Klaus Mann Initiative - de auteur Steffen Marciniak - dr. Fredric Kroll. (foto: …

Cynisme uit China en boekenlandschappen van Jan de Bie

Liep er in het Noord Brabants museum een expositie over moderne Chinese kunst uit de zogenoemde Sigg collection. Uli Sigg (1946) is een Zwitserse diplomaat, zakenman en kunstverzamelaar. Vanaf 1979 werkt hij in China, maar ook was hij Zwitsers ambasadeur in Noord-Korea en Mongolië. En dan gaat hij Chinese hedendaagse kunst verzamelen en meer...het levert een mooi panorama op van sommige gedurfde kunst in landen waar nog steeds strenge censuur wordt toegepast op literatuur en beeldende kunst. Veel moet dan ook "tussen de regels" worden gezien...maar er zat ook minder gelaagd werk tussen..






Was ik met de beeldend kunstenaar Jan de Bie die "thuis" is in het Noord Brabants museum. Hij heeft er een permanente expositie in de vorm van een muurschildering uit 2013 in een doorloopzaaltje. Een voorrecht om daar opnieuw weer even met hem te staan.







Jan de Bie had een periode een fascinatie voor historische bibliotheken, "boekenlandschappen" - hij maakte etsen van on…